Dị ứng hải sản nên làm gì để xử lý nhanh và an toàn?
Hải sản là món ăn được nhiều người yêu thích nhưng cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra dị ứng thực phẩm. Phản ứng dị ứng có thể xuất hiện chỉ sau vài phút hoặc vài giờ sau khi ăn, với mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Vì vậy, việc nhận biết sớm các triệu chứng và biết cách xử trí đúng là vô cùng quan trọng.
Triệu chứng dị ứng hải sản
Phản ứng dị ứng hải sản xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể nhận nhầm protein trong hải sản là chất có hại và tấn công chúng. Điều này gây ra hàng loạt triệu chứng ở nhiều cơ quan khác nhau, bao gồm:
- Trên da: Đây là biểu hiện phổ biến nhất, bao gồm nổi mẩn ngứa, phát ban đỏ, nổi mề đay. Trong trường hợp nặng hơn, có thể xảy ra phù mạch, gây sưng ở môi, mặt, lưỡi và cổ họng.
- Trên đường tiêu hóa: Người bị dị ứng có thể cảm thấy đau bụng, co thắt dạ dày, buồn nôn và tiêu chảy.
- Trên đường hô hấp: Các triệu chứng có thể bao gồm hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho, khò khè và khó thở, co thắt thanh quản (tiếng rít khi hít vào).
- Toàn thân (phản ứng nặng): Trong những trường hợp nghiêm trọng, dị ứng hải sản có thể gây ra sốc phản vệ. Đây là một tình trạng y tế khẩn cấp với các dấu hiệu như chóng mặt, choáng váng, mạch đập nhanh và yếu, tụt huyết áp, thậm chí mất ý thức.
Dị ứng hải sản nên làm gì?
Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau khi ăn hải sản, việc đầu tiên cần làm là phải thật bình tĩnh và hành động theo các bước hướng dẫn dưới đây để đảm bảo an toàn.
Ngừng ăn ngay lập tức
Đây là bước quan trọng nhất. Ngay khi nghi ngờ mình bị dị ứng, bạn cần ngừng ăn loại hải sản đó ngay lập tức. Việc này giúp ngăn chặn lượng chất gây dị ứng tiếp tục đi vào cơ thể, tránh làm cho các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn.
Sơ cứu tại nhà với các triệu chứng nhẹ
Đối với các triệu chứng nhẹ như ngứa da, nổi mề đay ở mức độ ít, bạn có thể thực hiện các bước sau:
- Ngừng tiếp xúc với hải sản ngay lập tức, đây là bước quan trọng nhất để ngăn triệu chứng nặng thêm.
- Uống nước bình thường, đủ lượng (khoảng 1,5 - 2 lít/ngày) để duy trì hydration. Không uống quá nhiều nước một lúc. Nếu có sưng họng hoặc khó nuốt, không uống để tránh sặc.
- Thuốc kháng histamin không kê đơn (như cetirizin, loratadin) có thể giúp giảm triệu chứng nhẹ. Tuân thủ đúng liều lượng trên bao bì hoặc theo hướng dẫn của dược sĩ.
- Theo dõi sát trong 4 - 6 giờ tới vì triệu chứng có thể nặng dần hoặc tái phát (phản ứng thứ phát/biphasic reaction). Nếu triệu chứng không thuyên giảm hoặc có xu hướng nặng hơn đi khám bác sĩ ngay.
- Không tự ý đắp lá cây, thuốc dân gian lên da vì có thể gây nhiễm trùng hoặc kích ứng thêm.
- Tránh gãi vùng da bị ngứa để không làm tổn thương thêm.
Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
Trong trường hợp các triệu chứng dị ứng nhẹ như ngứa và nổi mề đay, thuốc kháng histamin không kê đơn (cetirizin, loratadin) có thể giúp giảm bớt sự khó chịu. Tuy nhiên, bạn chỉ nên sử dụng khi đã có sự tư vấn từ dược sĩ hoặc bác sĩ và phải tuân thủ đúng liều lượng.
Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc mạnh hơn như corticoid nếu không có chỉ định của bác sĩ, vì việc lạm dụng có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm.
Theo dõi các dấu hiệu sốc phản vệ
Sốc phản vệ là biến chứng nguy hiểm nhất của dị ứng và cần được xử lý y tế khẩn cấp. Bạn cần theo dõi chặt chẽ người bệnh và gọi cấp cứu ngay lập tức nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:
- Khó thở ngày càng tăng, thở rít, khò khè.
- Sưng to ở lưỡi, họng hoặc môi gây cản trở đường thở.
- Nói khó hoặc thay đổi giọng nói.
- Da tái nhợt, lạnh và ẩm.
- Chóng mặt, choáng váng, muốn ngất xỉu.
- Mất ý thức.
Bước đầu tiên và quan trọng nhất là tiêm epinephrine (adrenaline) vào cơ đùi ngay lập tức bằng bút tự tiêm (EpiPen) nếu có sẵn. Sau đó gọi cấp cứu 115. Không được chờ cấp cứu đến mới tiêm - mỗi giây trì hoãn đều tăng nguy cơ tử vong. Nếu không có EpiPen, gọi 115 ngay đồng thời để người bệnh ngồi thẳng hoặc nằm nghiêng (nếu tụt huyết áp).
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Bạn cần đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu ngay lập tức nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào của sốc phản vệ đã nêu ở trên. Đây là tình huống nguy hiểm đến tính mạng, không được chậm trễ.
Ngoài ra, ngay cả khi các triệu chứng ban đầu chỉ ở mức độ nhẹ nhưng không thuyên giảm sau khi sơ cứu tại nhà, hoặc có xu hướng nặng dần lên, bạn cũng nên đi khám bác sĩ. Bác sĩ sẽ chẩn đoán chính xác tình trạng, kê đơn thuốc phù hợp và tư vấn cách phòng tránh dị ứng trong tương lai.
Việc đi khám cũng giúp bạn xác định được loại hải sản cụ thể gây dị ứng để có thể chủ động tránh xa, đồng thời được hướng dẫn về việc sử dụng bút tiêm epinephrine tự động để sử dụng ngay lập tức khi xuất hiện dấu hiệu sốc phản vệ.
Dị ứng hải sản nên làm gì? Dị ứng hải sản có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng, nhưng việc trang bị kiến thức về cách xử lý sẽ giúp bạn tự tin và an toàn hơn. Luôn lắng nghe cơ thể và đừng ngần ngại tìm kiếm sự trợ giúp y tế khi cần thiết để bảo vệ sức khỏe của chính mình và người thân. Nếu bạn hoặc người thân từng bị dị ứng nặng do hải sản, luôn mang theo bút tiêm epinephrine tự động (EpiPen) và thông báo cho người thân, bạn bè biết về tình trạng dị ứng của bạn.